Słownik
Słownik pojęć: rehabilitacja, fizjoterapia, masaż
Krótkie, zrozumiałe wyjaśnienia terminów, które pojawiają się w zaleceniach lekarzy i fizjoterapeutów.
Fizjoterapia
Dziedzina ochrony zdrowia, która za pomocą ruchu, terapii manualnej i czynników fizycznych przywraca lub poprawia sprawność i zmniejsza ból. Więcej
Kinezyterapia
Leczenie ruchem: ćwiczenia czynne i bierne dobierane do stanu pacjenta, podstawowa metoda fizjoterapii. Więcej
Terapia manualna
Techniki wykonywane rękami fizjoterapeuty na stawach i tkankach miękkich, m.in. mobilizacje, służące poprawie ruchomości i zmniejszeniu bólu. Więcej
PNF
Proprioceptywne torowanie nerwowo-mięśniowe - koncepcja terapii wykorzystująca wzorce ruchowe i bodźce czuciowe do poprawy kontroli ruchu, stosowana m.in. w neurologii. Więcej
Neuroplastyczność
Zdolność układu nerwowego do zmiany i reorganizacji połączeń pod wpływem doświadczenia i treningu; podstawa rehabilitacji neurologicznej. Więcej
Spastyczność
Wzmożone napięcie mięśni zależne od prędkości ruchu, częste po udarze, urazach rdzenia i w stwardnieniu rozsianym. Więcej
Pionizacja
Stopniowe przyzwyczajanie organizmu do pozycji siedzącej i stojącej po okresie unieruchomienia. Więcej
Reedukacja chodu
Nauka prawidłowego, bezpiecznego chodu po udarze, urazie lub operacji, od pierwszych kroków po chodzenie bez pomocy. Więcej
Propriocepcja
Czucie głębokie - zdolność odbierania informacji o położeniu i ruchu części ciała, ważna dla równowagi i stabilności stawów. Więcej
Endoprotezoplastyka
Zabieg wymiany zniszczonego stawu, najczęściej biodrowego lub kolanowego, na sztuczny. Więcej
Rwa kulszowa
Ból promieniujący z odcinka lędźwiowego kręgosłupa wzdłuż nogi, zwykle wynikający z podrażnienia korzenia nerwowego. Więcej
Dyskopatia
Zmiany w krążku międzykręgowym, które mogą powodować ból kręgosłupa i objawy korzeniowe. Więcej
Punkty spustowe
Nadwrażliwe, bolesne miejsca w mięśniu, które przy ucisku mogą promieniować bólem do innych okolic. Więcej
Drenaż limfatyczny
Delikatna technika masażu wspierająca odpływ chłonki i zmniejszanie obrzęków. Więcej
Przykurcz
Trwałe ograniczenie ruchomości stawu wynikające ze skrócenia tkanek, częste przy długim unieruchomieniu. Więcej
Odleżyna
Uszkodzenie skóry i tkanek wskutek długotrwałego ucisku, typowe u osób leżących; zapobiega się jej m.in. regularną zmianą pozycji. Więcej
Transfer
Przemieszczenie pacjenta między powierzchniami, np. z łóżka na wózek lub krzesło; nauka bezpiecznych transferów to element rehabilitacji domowej. Więcej
Stabilizacja centralna
Kontrola mięśni głębokich tułowia, która chroni kręgosłup i ułatwia wykonywanie ruchów kończyn. Więcej
Neuromobilizacja
Techniki poprawiające ruchomość i tolerancję nerwów obwodowych na rozciąganie, stosowane m.in. przy rwie kulszowej. Więcej
Udar mózgu
Nagłe zaburzenie krążenia w mózgu - niedokrwienne lub krwotoczne - prowadzące do uszkodzenia tkanki nerwowej i objawów neurologicznych. Więcej
Choroba Parkinsona
Postępująca choroba neurologiczna, w której występują m.in. spowolnienie ruchowe, sztywność, drżenie i zaburzenia równowagi. Więcej
Stwardnienie rozsiane (SM)
Przewlekła choroba ośrodkowego układu nerwowego, która może powodować m.in. osłabienie, zaburzenia czucia, równowagi i męczliwość. Więcej
ACL
Więzadło krzyżowe przednie kolana, stabilizujące staw przy zmianach kierunku i skrętach; często uszkadzane podczas jazdy na nartach. Więcej
Łąkotka
Włóknisto-chrzęstna struktura w stawie kolanowym, która amortyzuje i stabilizuje staw; może ulec uszkodzeniu przy urazie skrętnym lub zmianach zwyrodnieniowych. Więcej
Stożek rotatorów
Grupa mięśni i ścięgien otaczających staw ramienny, która stabilizuje głowę kości ramiennej i umożliwia ruchy ręki. Więcej
Bark zamrożony
Schorzenie, w którym torebka stawowa barku ulega obkurczeniu, co powoduje ból i stopniowe ograniczenie ruchu we wszystkich kierunkach. Więcej
Zamrożenie chodu
Nagła, krótkotrwała niemożność zrobienia kroku, typowa dla choroby Parkinsona, często w drzwiach, przy nawrotach lub w tłoku. Więcej
Bradykinezja
Spowolnienie ruchów i trudność w ich rozpoczynaniu, jeden z głównych objawów choroby Parkinsona. Więcej
Rzut SM
Okres pojawienia się nowych lub nasilenia dotychczasowych objawów stwardnienia rozsianego, trwający co najmniej dobę. Więcej
Masaż sportowy
Masaż dostosowany do potrzeb osób aktywnych fizycznie, stosowany przed wysiłkiem, po nim lub jako element treningu. Więcej
Rehabilitacja domowa
Fizjoterapia prowadzona w miejscu zamieszkania pacjenta, przeznaczona głównie dla osób, którym dotarcie do gabinetu sprawia trudność. Więcej
Prawo wykonywania zawodu fizjoterapeuty
Uprawnienie wymagane w Polsce do wykonywania zawodu fizjoterapeuty, potwierdzające kwalifikacje i wpis do rejestru. Więcej
Prehabilitacja
Przygotowanie pacjenta do planowanej operacji, m.in. ćwiczenia wzmacniające i nauka chodu o kulach, aby ułatwić powrót do sprawności po zabiegu. Więcej
Rozcięgno podeszwowe
Pasmo tkanki łącznej na spodzie stopy, od pięty do palców; jego przeciążenie jest częstą przyczyną bólu pięty. Więcej
Zespół ogona końskiego
Stan nagły wynikający z ucisku korzeni nerwowych w dolnej części kanału kręgowego, objawiający się m.in. drętwieniem krocza i zaburzeniami oddawania moczu lub stolca. Więcej
Rwa ramienna
Ból promieniujący z odcinka szyjnego kręgosłupa do barku i ręki, często z drętwieniem palców, wynikający z podrażnienia korzenia nerwowego. Więcej
Uraz typu smagnięcia biczem
Uraz tkanek szyi powstały w wyniku gwałtownego ruchu głowy, najczęściej przy zderzeniu samochodu od tyłu. Więcej
Osteoporoza
Choroba szkieletu, w której zmniejsza się wytrzymałość kości, co zwiększa ryzyko złamań nawet przy niewielkim urazie. Więcej
Tendinopatia
Przeciążeniowe zmiany w ścięgnie, objawiające się bólem i sztywnością, najczęściej przy zbyt szybkim zwiększaniu obciążeń. Więcej
Nerw pośrodkowy
Nerw biegnący przez kanał nadgarstka do dłoni; jego ucisk powoduje zespół cieśni nadgarstka. Więcej
Skolioza
Boczne skrzywienie kręgosłupa z jego rotacją, występujące u dzieci i dorosłych. Więcej
tDCS
Przezczaszkowa stymulacja prądem stałym - nieinwazyjna metoda, w której słaby prąd (zwykle 1-2 mA) zmienia pobudliwość wybranych obszarów kory mózgu. Więcej
Neurofeedback
Neurobiofeedback, EEG biofeedback - trening samoregulacji fal mózgowych z bieżącą informacją zwrotną na podstawie zapisu EEG. Więcej
QEEG
Ilościowa analiza zapisu EEG, porównująca rytmy mózgu z wzorcem normatywnym; pomaga dobrać protokół neurofeedbacku. Więcej
Nerw błędny
Najdłuższy nerw czaszkowy, główna droga układu przywspółczulnego; łączy mózg z sercem, płucami i przewodem pokarmowym. Więcej
tVNS
Przezskórna stymulacja nerwu błędnego, najczęściej przez małżowinę uszną (taVNS). Więcej
Stymulacja audiowizualna (AVE)
Metoda wykorzystująca rytmiczne światło i dźwięk, z którymi mózg częściowo synchronizuje swoją aktywność. Więcej
Fotobiomodulacja (PBM)
Terapia światłem czerwonym i bliską podczerwienią o małej mocy, pobudzająca procesy energetyczne w komórkach; dawniej laseroterapia niskoenergetyczna. Więcej
Przezczaszkowa fotobiomodulacja (tPBM)
Fotobiomodulacja mózgu - bliska podczerwień podawana przez skórę i kości czaszki do kory mózgu. Więcej
Neuromodulacja
Celowe wpływanie na aktywność układu nerwowego bodźcem elektrycznym, magnetycznym, świetlnym lub dźwiękowym. Więcej
Opieka wytchnieniowa
Czasowe zastępstwo opiekuna rodzinnego osoby starszej lub niesamodzielnej, aby mógł odpocząć. Więcej
Usługi opiekuńcze
Pomoc w codziennych czynnościach, higienie i prowadzeniu domu dla osób, które nie radzą sobie same; przyznawane też przez ośrodki pomocy społecznej. Więcej
Ocena bezpieczeństwa mieszkania
Sprawdzenie przez fizjoterapeutę, jak senior porusza się w swoim domu, z zaleceniami zmniejszającymi ryzyko upadku. Więcej
Concierge dla seniora
Usługa koordynatora, który w imieniu seniora i rodziny załatwia sprawy domowe: naprawy, remonty, zakupy, przeglądy, ogród. Więcej
Asystent seniora
Osoba towarzysząca seniorowi poza domem, np. w drodze do lekarza, do kina czy na wycieczce. Więcej
Skala Barthel
Skala oceny samodzielności w codziennych czynnościach, od 0 do 100 punktów. Wynik do 40 punktów jest jednym z warunków skierowania do zakładu opiekuńczo-leczniczego i domowej opieki długoterminowej NFZ. Więcej
Świadczenie wspierające
Świadczenie wypłacane przez ZUS osobom z decyzją o poziomie potrzeby wsparcia wydaną przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności; w 2026 r. przysługuje od 70 punktów. Więcej
Pielęgniarka POZ
Pielęgniarka podstawowej opieki zdrowotnej, do której pacjent składa deklarację. W ramach NFZ wykonuje m.in. zastrzyki i opatrunki zlecone przez lekarza, także w domu pacjenta. Więcej
Zakład opiekuńczo-leczniczy (ZOL)
Całodobowa placówka finansowana przez NFZ dla osób przewlekle chorych i niesamodzielnych, które nie wymagają leczenia szpitalnego. Za pobyt pacjent płaci z części swojego dochodu. Więcej
Domowa opieka długoterminowa
Wizyty pielęgniarki opieki długoterminowej w domu pacjenta, finansowane przez NFZ, dla osób obłożnie i przewlekle chorych, które w skali Barthel uzyskują do 40 punktów. Więcej
Zlecenie na wyroby medyczne
Dokument uprawniający do zakupu wyrobów medycznych, np. balkonika, kul czy materaca przeciwodleżynowego, z dofinansowaniem NFZ. Wystawia go lekarz, a część wyrobów może zlecić także pielęgniarka lub fizjoterapeuta. Więcej
Trening pozorowany (sham)
Procedura kontrolna w badaniach naukowych, która wygląda jak prawdziwa terapia, ale nie zawiera jej aktywnego składnika. Pozwala odróżnić działanie metody od efektu oczekiwań. Więcej
Prawo odstąpienia od umowy
Uprawnienie konsumenta do odstąpienia bez podania przyczyny w ciągu 14 dni od umowy zawartej na odległość, np. telefonicznie, lub poza lokalem przedsiębiorstwa, np. w domu klienta. Więcej
Likwidacja barier architektonicznych
Dofinansowanie ze środków PFRON przyznawane przez powiatowe centrum pomocy rodzinie osobom z niepełnosprawnością i znacznie ograniczoną możliwością poruszania się, np. na przystosowanie łazienki. Wniosek składa się przed rozpoczęciem prac. Więcej
Umów wizytę w gabinecie lub w domu
Zadzwoń - pomożemy dobrać terapię i ustalimy najbliższy wolny termin.